K’U’UKIL KAN (TRADICION ORAL) LUIS ALBERTO CHI KUK


Ma’alo’ob k’iin a kansaje’ex

In k’abae’ Luis Alberto Chi Kuk

 

K’U’UKIL KAN

Ku tsikbatáal tumen le nojoch máako’ob, le kano’obo’ ku jo’ok’ol bin u xik ken nojochak, ku yíila’al u  peepek’ xik. Ba’le, ken jo’ok u bin ka’anal, ka’anal yan u yíich ti’olal beyo’ a yilik máak.

Ba’ax u la’ab ku tsikbata’le le k’u’ukil kano’ ya’ab u jo’ol ku yantal, ku jo’okolti’ tak bin úuk p’el u póol. Chen ba’ale’ mix junten yíimal le máako’ob tu’ux ku bin le kano’, chen ku tukla’ale’ ku bin k’a’na’ab.

 

 

           

 

Buen día maestros

Mi nombre es Luis Alberto Chi kuk

 

SERPIENTE EMPLUMADA

Cuentan las personas mayores, que a las culebras les salen alas cuando quedan grandes, lo ven volar. Pero cuando, levanta el vuelo, su mirada la tiene hacia arriba para asi; no ver a las personas.

Lo otro que se cuenta, la serpiente con plumas tiene muchas cabezas, le pueden llegar a salir hasta siete cabezas. Solamente que las personas ninguna vez han visto a dónde va la culebra, solo piensan que se va en el mar.


K'A'ALIL (CONCLUSION)

Le su'ukil t'aanilo' junp'el ba'al taj jatsus, waka wile'exe taj ust tu xikin le mako'obo', tumen u tsikbalile' ku k'a'alik ya'ab ba'alo'ob ti' u chi'ibalil le mayaobo'. Kin walik tene' ma' naj tu'usik le tsikbalo'oba' tumen miatsil xan to'on ken yan k'íine' ku k'as tu'ubuto'on bale, to'one u chi'ibalilo'on le uchben maya mako'obo'.

Tak tu la'a k'íin.



 

4 comentarios:

  1. GRUPO 4 dijo...:

    maalo¨ kin yan teex, tu lakleex in wet a kansajeex in kaabae ix Claudia Isabel xool che, kin meyaj tu najil pomuch, sen jastsuts e chan kajo, tu men le chan najil xookoo, tuux kin meyajo ya kach makoo ku taano maaya tanni, sen kiimak in woo kin meyaj yeetel in mejen paalalo, kin kansik tiio kai, yeetel u natoo, ti maya tani, : le la jumpel chan kai ti maya taani kin kaiik te mejen palaloob".u najil xook kuchoob " u najil xook kuchoob
    kaabo u katoob tsik
    ku tsikoob
    a kansaja
    bix a bel

  1. GRUPO 4 dijo...:

    buenas tardes comañeros maestros, mi nombre es Claudia Isabel xool che , trabajo en la villa de pomuch, un lugar muy bonito y me siento muy orgullosa de trabajar ahí, los pobladores de este pueblo aun hablan la lengua maya, estoy muy contenta trabajando con los niños porque practico la lengua maya en diferentes actividades que realizo con los niños, cantos , adivinanzas, etc. les presento un canto que entonamos en lengua maya.:
    al jardín llegaron
    manos que quieren saludar
    y saludan diciendo
    hola maestra como estas

  1. GRUPO 4 dijo...:

    maalo kin yan tech u noj kansaaj maayatan Humberto yeetel tu lakleex in wet kasajileex, teene in kaabae: xjanitzia Andrea chi chi, kin meyaj tu kajil hecelchakan justo sierra mendez, waye muchuk baloon tia a kane, ex bax oje te maaya taano. tumeen sen k´abet maa tuktsik tu laklek baas xe ku paatik nojoch taatoobo, te chan kaj tux kin meyaj o e naatsiloob ma u sen yojloob maya tani , mix e yum silo ob. e meejem palaloob, tulaklob tu taanoo castla tan, kin beetik yaan kach meeyajoy ma u tussale maayatanoobo bix , kin taakin te paakoobo le nojoch bonooobo, kin tan ken palaloob ti mayatani. okole kin walik, nibolal ti u nuktalil le maaaya taano kanskona tia kanik ya jach baloob tial in tan bey xan in tsibi yeetel i8n xookin, yoli in meyaj maalo yeetel in meejen paalaloob

  1. GRUPO 4 dijo...:

    buenas tardes tenga usted maestro Humberto y todos mis compañeros que están capacitándose en lengua maya, mi nombre es : janitzia Andrea chi chi , trabajo en la ciudad de hecelchakan en la escuela justo sierra Méndez, los padres de familia de esta escuela la mayoría habla español al igual que los alumnos. por lo mismo considero necesario que no se pierda la lengua maya y por lo consiguiente realizo actividades que ayuden a rescatar y apropiarse y dar a conocer la lengua que nos enseñaron nuestros antepasados: actividades como: carteles en lengua maya, platicas en lengua maya, dibujos, etc. le agradezco a los que organizan este diplomado para aprender y mejorar nuestro trabajo que venimos realizando en nuestra comunidad.

Publicar un comentario