U
K’AAYILO’OB DZITBALCHE
AJKAANSAJ EDGAR
EFRAIN MAY CHI
Maalo’ob oknajk’íin anakte’ex
in wet ajkaansaje’ex. Teene ts’óok in jaan xookik le aanalte’o u k’aabae’ u
k’aayilo’ob dzitbalche, yaanti’ ya’ab u ts’ibalilo’ob jats’utso’ob úuch in
uuye’ tumen ánimaas in chiiche’ ku ts’iikbaltikto’on k’aachi’.
Bejlae’ táan in kaanik u
laak’ob ma’ in uuymaj, leten tune k’aabet in ts’ikbaltikte’ex jaach
jats’utuso’ob. Le aanalteo’ ku k’áasikto’on k’aabet kaanik le k’aayo’obo tia’al
ma’ u t’úubsáal. Yaan xookik tu laakal le y’aayo’obo’ tia’al kaansiktio’ob le
mejen paalalo’ob ku taalo’ob te’ naajil xook.
Yaan’ ichil le aanaltea’
joo’lajun k’aayo’ob ku ye’esiko’ob tsiikbalo’ob yóolal u tuukulo’ob le uuchben
maayao’ob, yaan xan u káayo’ob tia’al paayalchiktik le yuum ku’joobo’, beey
xaan ku ts’oolik biix u beetal le uuchben ts’aako’ob y’eetel le xiuo’obo,
yaanti’ xaan uuchben tsiikbalo’ob ti’o’alal le kaajo’, tu laakal le k’aayo’obo
ku ye’esikto’on u jaach u maalobil le maaya t’aano’.
Wa xookik jaach maalo’ob le
k’aayo’oba yaan kaanik biix u tuukulo’ob le uuchben ajkajnaalilo’ob
Dzitbalche’.
Yaan maako’ob ma’ kaajano’ob
te’ u luumil Méxicoe’ ts’ook u k’aaoltiko’ob le k’aayo’oba’, chen baale’ le
maax kaajano’ob te’ u luumil maayabe’ miix ‘oojel wa yaan le k’aayo’oba’.
Leten tune’ k’aabet kaanik
biix je’el u p’aajtale’ kaansik ti’ le paalalo’obo te’ naajil xooko’. Yaan
tsiikbaltik tio’be’ tia’al u tsilbatiko’ob ti’ u laakal u chi’ibalilo’ob, bey
xaan k’aabet u ts’iitko’ob. U la’ baal k’aabet k’aansikti’ob u ts’iitko’ob le
tsiikbalo’obo ku yoojlo’ob u nojoch yuumo’ob te u kaajalo’ob tia’al ma’ u
tuubsaal.
CANTARES DE DZITBALCHE
PROFR. EDGAR EFRAIN MAY CHI
Buenas noches tengan mis
compañeros maestros. Yo ya leí rápidamente el libro titulado los cantares de
Dzitbalche tiene muchas historias muy bonitas, hace mucho tiempo había
escuchado algunas de ellas, pues la difunta de mi abuela nos las contaba.
Ahora estoy aprendiendo muchas
otras que no había escuchado, por eso es necesario que les platique que son muy
bonitas. Este libro nos recuerda que es necesario aprender estos cantares para
que no se olviden. Debemos leer todos los cantares para poder enseñárselos a
los niños que acuden a nuestras escuelas.
Dentro de este libro hay
quince cantares que nos enseñan relatos sobre el pensamiento filosófico de los
antiguos mayas, también tiene algunos cantos que invocan a los dioses, de igual
manera nos enseñan cómo se preparaban algunas medicinas tradicionales con
hierbas, contiene también relatos históricos sobre el pueblo, todos estos
cantos nos enseñan lo mejor de la lengua maya.
Si leemos de manera adecuada
estos cantares conoceremos como era el pensamiento de los antiguos pobladores
de Dzitbalché.
Existen muchas personas que no
viven en nuestro país (extranjeros), que ya conocen estos cantares, pero lo
cierto es que los que habitamos la tierra del Mayab ni siquiera conocemos de la
existencia de estos cantos.
Por esta razón debemos
aprender de la manera en que podemos enseñárselos a los niños en la escuela.
Debemos platicárselos para que ellos también se lo platiquen a todos los
miembros de sus familias, también es necesario que lo escriban. Otra cosa que
debemos enseñarles es que escriban los relatos que saben los ancianos del
pueblo para que nunca se pierdan u olviden.
MA'ALO'OB K'IIN YANIK TE'EX AJKA'ANSAJEX
TEENE AJKA'ANSAJ EUGENIA KOYOC KU,XOOKNALILE'EN TI' DIPLOMADO MAAYA
NI KEEN T'AAN TU MEEYA AJKA'ANSAJ EDGAR E. MAY CHI
Le ba'ax ku yaalika jach ma'alo'ob, meen taan xakaltike'ex le áanalte'a ti' u k'aayilo'ob Dzitbalche, yabach balo'ob maa ojli meen yabach ba'ax beetik, maa lela, ti' le k'iina taan xookik ikee jach ma'alo'ob ka esik ti' u najil xook ti'al u k'a'anko'ob palalo'ob masewal xooko'ob,beyxa'an ti' le áanalte'a yaan jo' lajun k'aayilo'ob bi'ix u yiiko'ob le lu'uma ti' le sekech tuukulo'ob ku beetko'ob t'al u kuxtalo'ob maalo'ob maayao'ob.
MUY BUENOS DÍAS TENGAN MAESTROS
SOY EUGENIA KOYOC KU,MAESTRA Y ESTUDIANTE DEL DIPLOMADO MAYA
VOY A COMENTAR DEL TRABAJO DEL COLEGA PROF.EDGAR E.MAYCHI
ESTOY DE ACUERDO SOBRE SU APORTACIÓN QUE REALIZA ACERCA DE LOS CANTARES DE DZITBALCHE, PUES ES DE GRAN INTERÉS CONOCER Y SABER DE ESTOS 15 CANTARES, QUE SE EXPRESA LA VIDA Y LA COSMOVISIÓN DE LOS MAYAS.ANTES NO HABIA PODIDO INVESTIGAR, DEBIDO A QUE ESTABA EN OTROS ASUNTOS, PERO HOY QUE YA LLEGO EL MOMENTO PUES VEO SOBRE LA IMPORTANCIA DE CONOCERLO Y DIFUNDIRLO A LOS NIÑOS DE LA ESCUELA, PARA QUE SEPAN DE ESTAS HERMOSAS IDEAS DE LA VIDA DE LOS MAYAS.
REALIZADO POR LA MAESTRA.EUGENIA KOYOC KU.
MA'ALO'OB K'IIN YANIK TE'EX AJKA'ANSAJEX
TEENE AJKA'ANSAJ EUGENIA KOYOC KU,XOOKNALILE'EN TI' DIPLOMADO MAAYA
NI KEEN T'AAN TU MEEYA AJKA'ANSAJ EDGAR E. MAY CHI
Le ba'ax ku yaalika jach ma'alo'ob, meen taan xakaltike'ex le áanalte'a ti' u k'aayilo'ob Dzitbalche, yabach balo'ob maa ojli meen yabach ba'ax beetik, maa lela, ti' le k'iina taan xookik ikee jach ma'alo'ob ka esik ti' u najil xook ti'al u k'a'anko'ob palalo'ob masewal xooko'ob,beyxa'an ti' le áanalte'a yaan jo' lajun k'aayilo'ob bi'ix u yiiko'ob le lu'uma ti' le sekech tuukulo'ob ku beetko'ob t'al u kuxtalo'ob maalo'ob maayao'ob.
MUY BUENOS DÍAS TENGAN MAESTROS
SOY EUGENIA KOYOC KU,MAESTRA Y ESTUDIANTE DEL DIPLOMADO MAYA
VOY A COMENTAR DEL TRABAJO DEL COLEGA PROF.EDGAR E.MAYCHI
ESTOY DE ACUERDO SOBRE SU APORTACIÓN QUE REALIZA ACERCA DE LOS CANTARES DE DZITBALCHE, PUES ES DE GRAN INTERÉS CONOCER Y SABER DE ESTOS 15 CANTARES, QUE SE EXPRESA LA VIDA Y LA COSMOVISIÓN DE LOS MAYAS.ANTES NO HABIA PODIDO INVESTIGAR, DEBIDO A QUE ESTABA EN OTROS ASUNTOS, PERO HOY QUE YA LLEGO EL MOMENTO PUES VEO SOBRE LA IMPORTANCIA DE CONOCERLO Y DIFUNDIRLO A LOS NIÑOS DE LA ESCUELA, PARA QUE SEPAN DE ESTAS HERMOSAS IDEAS DE LA VIDA DE LOS MAYAS.
REALIZADO POR LA MAESTRA.EUGENIA KOYOC KU.
BAAX TIN KAANA
J-KAANSAJ EDGAR
EFRAIN MAY CHI
Biix anike’ex
ajkaansaje’ex, k’aabet in tsikbaltik baax tin kaana ka’ tin kooxa’ le aanalteil
cantares de Dzitbalche, tumen jaach jasts’ uts bey xaan maalo’ob tia’al ch’a’ayik
bey junp’éel nuukulil ti’ le meeyajo’ taan beetik yéetel le paalalo’obo.
Le k’aayo’ob
yaan te’ aanalteila’ ku e’esikto’on biix u tuukulo’ob le úuchben maaya’ob bey xaan
baax ku meentiko’ob y’oolal yuum k’u’.
K’aabeet kaansik
le k’aayo’ba’ ti’ le xooknaalo’ob tia’al letiobe’ u k’aaotko’ob bey xaan jaach
maalo’ob meeyajtik te ichil najil xooko’ tia’al maalo’obkuunsik u kaanbal le paalalo’obo.
Chen le ken in
tsikbaltikte’ex bejlae’ tumen ma’ in ts’ooksik in xookik le aanalteila’ ken in
ts’ookse’ yaan in tsikbaltikte’ex u la’a baalo’ob yóolal u k’aayilo’ob
dzitbalche.
CONCLUSION
PROFR. EDGAR
EFRAIN MAY CHI
Como están
maestros, necesito comentarles que es lo que aprendí al leer el libro titulado
los cantares de Dzitbalche, porque es muy bonito y muy bueno para tomarlo como
una herramienta del trabajo que realizamos con los niños.
Los cantares que
se encuentran en este libro nos muestran como pensaban los antiguos mayas de
igual modo que es lo que hacían para sus dioses.
Debemos enseñar
estos cantares a los alumnos para que ellos los conozcan y también son muy
buenos para trabajarlos en el aula para mejorar el aprendizaje de los niños.
Solo eso les
comento el día de hoy pues no he terminado de leer el libro, cuando lo termine
les voy a platicar muchas cosas más sobre los cantares de Dzitbalche.
0 comentarios:
Publicar un comentario