U K’AAYILO'OB DZITBALCHE
Ma’alob oka’an
k’iin in wéet ka’ansajile’ex
U
áanalte’il u K’aayil Dzitbalche’ jach jats’uts tumen ku tsikbaltik yéetel
k’aayo’b wáa jats’uts t’aano’ob bix u kuxtal úuchben maayaob le ma’ k’uchuk le
sakwíiniko’ob way t-lu’umile’exe.
Le
áanalte’a ku tsikbaltik jejeláas ba’alob ku yúuchul ti’ le úuchben kuxtalo’,
yaan tin xookaje’ ku t’aan yo’olal u
ya’abilaj juntúul xíibpal ti’ junt’uul ch’uupal, bey xan yo’olal bix u
ts’a’iko’ob níibóolal ti’ yuum k’uj tumen ts’ook junp’éel ma’alob ja’ab, ku
tsikbaltik u láak’ ba’alo’ob je’el bix le úuchben tsikbal k-u’uyma’ex
ya’ala’alo’ob yo’olal le nukuch máako’ob yaanchajo’ob tu yóok’ol kaab, wáa le
k’ak’as ba’alo’ob ya’abtak u poolob ku jantik m’aako’obo.
Le
ka’a tin xookaj le u ts’íibilo’ob u k’aayil Dzitbalche’o táal tin tukul in
chiich, in nool yéetel in na’ tumen leti’iobe u tsikbalmanteno’ob le
ba’axo’oba, lela’ jach k’aja’anten u tsikbaltikten in nool ken xi’ik u xíimbalten
tin najil le áak’abo’ob ken u beet k’a’ankach cháako’ob, tumen ti’ le
áak’abo’oba ku bin koorriente, le ken u tsikbalten in nool le ba’alo’oba jach
ku ja’ak’al in wóol tumen ku máan
súutukilo’ob u ti’al in jan wenel.
In
tukultike’ le tsikbalo’ob yano’ob tu áanalte’il U k’aayil Dzitbalche’o
k’ana’an e’ensik ti k-mejen paalalo’ob
yéetel xooknalo’ob ti’al u k’ajóoltiko’ob yéetel ti’al ma’ u tu’ubul tumen
lela’ u junp’éel noj siibal p’ata’anto’on tumen úuchben ch’i’ibalo’ob.
In
wa’alike ti’al u beytal meyajtik yéetel
ka’ansik tu najil xooke’ k’aabet oksik ich u tsoolil meyaj k-beetik ti’al ka’ansik
le xooknalo’obo, lela’ je’el meyajtik yéetel jats’uts t’aano’obe’, k’aayo’ob,
tsikbalo’ob yéetel balts’am.
In
k’aaba’e ajka’ansaj Marte Alejandro
LOS CANTARES DE DZITBALCHÉ
Buenas noches
compañeros maestros.
“Los
cantares de Dzitbalché” es un libro bonito porque narra con cantos y poesías la
forma de vida de los antiguos Mayas antes de la llegada de los españoles en
nuestra tierra.
Este
libro habla sobre diversas situaciones que sucedieron en la antigüedad, unas
partes que leí hablan sobre el amor de un joven sobre una doncella, también
sobre los ritos de agradecimiento a los dioses por ser un buen año, habla sobre
muchas otras situaciones como aquellas antiguas narraciones escuchadas sobre
los personas gigantes que existieron sobre la tierra o sobre los monstruos con
muchas cabezas que comían a las personas en aquellos tiempos.
Al
leer los escritos del libro “Los cantares de Dzitbalché” vinieron a mi memoria mi abuela, abuelo y mi
madre por haberme narrado estas historias, recuerdo muy bien cuando mi abuelo
iba a visitarme a mi casa las noches lluviosas para platicarme sobre este tema,
en estas noches se iba la corriente, de tal manera que cuando mi abuelo me
comentaba esto me asustaba y tardaba tiempo en conciliar el sueño.
Considero
que las narraciones que están en el libro “Los cantares de Dzitbalché” debemos
enseñárselos a nuestros hijos y alumnos para que lo conozcan y no olvidarlo
porque es una herencia de nuestros antepasados.
Yo
creo que para abordarlo y enseñarlo en el aula es necesario integrarlo en la
planeación didáctica para trabajar con los alumnos, esto se puede realizar con
poesías, canciones, narraciones y el teatro y/o dramatización.
Maestro:
Marte Alejandro Cahun Balam
IN T'AAN YOOLA U MEYAJAJKA'ANSAJ MARTE ALEJANDRO CAHUN BALAM
MALO'OB AKA'AB TEENE AJKA'ANSAJ EUGENIA KOYOC KU, XOOKNALE TI' LE DIPLOMADO MAYA.
JACH UTS TI WIICH U TSIKBAL AJKA'ANSAJ MARTE, MEEN LE BA'AX KU YAAKO' JACH UCHA'AN TI' CH'IIBAL MAAYA. TEENE IN NOOLO'OB IN YUUMO'OB, KU TSIKBALTIK TO'ON , LE TI'OBE MA XOOKNAJO'OB, IN WAAKE' MI TUUYUOBO'OB,WAA TU CH'AAXIKNO'OB, TI' LE BA'AX KU YUUCHUL TU KAJILO'OB, WAA MEEN KAAN JOKO'OB , TU KAAJIL DZITBALCHE', MEEN LELA KU TSIKBALTIK BA'AX UCHUL TI' U KUXTAL WIINIK,KO'OLELO'OB Y'EETEL PALAO'OB TU LU'UMIL DZITBALCHE.
TOONE, JACH , KAABET BISIK TI' NAJIL XOOK, YOOLA U YOJELTA'AL MEEN YUUMO'OB PALALO'OB, PALALO'OB, YÉETEL U LA AJKA'ANSAJ.
LELA JE UYUUSTA ÉESIK BEEY JE'EX TI K'AAYO'OB,TSIKBALO'OB,BALTS'A'AN, TI OKO'OT YAAN . MAA KABET TUSIK U K'AAYILO'OB DZITBALCHE' MEEN JACH KU YEESIK TUUKUL MA'ALO.
MEYAJ AJKA'ANSAJ:EUGENIA KOYOC KU
0 comentarios:
Publicar un comentario