U K'AAYILO'OB DZITBALCHE (LOS CANTARES DE DZITBALCHE)

U K’AAYILO'OB DZITBALCHE

Ma’alob oka’an k’iin in wéet ka’ansajile’ex

U áanalte’il u K’aayil Dzitbalche’ jach jats’uts tumen ku tsikbaltik yéetel k’aayo’b wáa jats’uts t’aano’ob bix u kuxtal úuchben maayaob le ma’ k’uchuk le sakwíiniko’ob way t-lu’umile’exe.
Le áanalte’a ku tsikbaltik jejeláas ba’alob ku yúuchul ti’ le úuchben kuxtalo’, yaan tin xookaje’ ku t’aan yo’olal  u ya’abilaj juntúul xíibpal ti’ junt’uul ch’uupal, bey xan yo’olal bix u ts’a’iko’ob níibóolal ti’ yuum k’uj tumen ts’ook junp’éel ma’alob ja’ab, ku tsikbaltik u láak’ ba’alo’ob je’el bix le úuchben tsikbal k-u’uyma’ex ya’ala’alo’ob yo’olal le nukuch máako’ob yaanchajo’ob tu yóok’ol kaab, wáa le k’ak’as ba’alo’ob ya’abtak u poolob ku jantik m’aako’obo.
Le ka’a tin xookaj le u ts’íibilo’ob u k’aayil Dzitbalche’o táal tin tukul in chiich, in nool yéetel in na’ tumen leti’iobe u tsikbalmanteno’ob le ba’axo’oba, lela’ jach k’aja’anten u tsikbaltikten in nool ken xi’ik u xíimbalten tin najil le áak’abo’ob ken u beet k’a’ankach cháako’ob, tumen ti’ le áak’abo’oba ku bin koorriente, le ken u tsikbalten in nool le ba’alo’oba jach ku ja’ak’al in wóol tumen ku  máan súutukilo’ob u ti’al in jan wenel.
In tukultike’ le tsikbalo’ob yano’ob tu áanalte’il U k’aayil Dzitbalche’o k’ana’an  e’ensik ti k-mejen paalalo’ob yéetel xooknalo’ob ti’al u k’ajóoltiko’ob yéetel ti’al ma’ u tu’ubul tumen lela’ u junp’éel noj siibal p’ata’anto’on tumen úuchben ch’i’ibalo’ob.
In wa’alike  ti’al u beytal meyajtik yéetel ka’ansik tu najil xooke’ k’aabet oksik ich u tsoolil meyaj k-beetik ti’al ka’ansik le xooknalo’obo, lela’ je’el meyajtik yéetel jats’uts t’aano’obe’, k’aayo’ob, tsikbalo’ob yéetel balts’am.

In k’aaba’e ajka’ansaj Marte Alejandro

LOS CANTARES DE DZITBALCHÉ

Buenas noches compañeros maestros.

“Los cantares de Dzitbalché” es un libro bonito porque narra con cantos y poesías la forma de vida de los antiguos Mayas antes de la llegada de los españoles en nuestra tierra.
Este libro habla sobre diversas situaciones que sucedieron en la antigüedad, unas partes que leí hablan sobre el amor de un joven sobre una doncella, también sobre los ritos de agradecimiento a los dioses por ser un buen año, habla sobre muchas otras situaciones como aquellas antiguas narraciones escuchadas sobre los personas gigantes que existieron sobre la tierra o sobre los monstruos con muchas cabezas que comían a las personas en aquellos tiempos.
Al leer los escritos del libro “Los cantares de Dzitbalché”  vinieron a mi memoria mi abuela, abuelo y mi madre por haberme narrado estas historias, recuerdo muy bien cuando mi abuelo iba a visitarme a mi casa las noches lluviosas para platicarme sobre este tema, en estas noches se iba la corriente, de tal manera que cuando mi abuelo me comentaba esto me asustaba y tardaba tiempo en conciliar el sueño.
Considero que las narraciones que están en el libro “Los cantares de Dzitbalché” debemos enseñárselos a nuestros hijos y alumnos para que lo conozcan y no olvidarlo porque es una herencia de nuestros antepasados.
Yo creo que para abordarlo y enseñarlo en el aula es necesario integrarlo en la planeación didáctica para trabajar con los alumnos, esto se puede realizar con poesías, canciones, narraciones y el teatro y/o dramatización.



Maestro: Marte Alejandro Cahun Balam


IN T'AAN YOOLA U MEYAJAJKA'ANSAJ MARTE ALEJANDRO CAHUN BALAM
MALO'OB AKA'AB TEENE AJKA'ANSAJ EUGENIA KOYOC KU, XOOKNALE TI' LE DIPLOMADO MAYA.
JACH UTS TI WIICH U TSIKBAL AJKA'ANSAJ MARTE, MEEN LE BA'AX KU YAAKO' JACH UCHA'AN TI' CH'IIBAL MAAYA. TEENE IN NOOLO'OB IN YUUMO'OB, KU TSIKBALTIK TO'ON , LE TI'OBE MA XOOKNAJO'OB, IN WAAKE' MI TUUYUOBO'OB,WAA TU CH'AAXIKNO'OB, TI' LE BA'AX KU YUUCHUL TU KAJILO'OB, WAA MEEN KAAN JOKO'OB , TU KAAJIL DZITBALCHE', MEEN LELA KU TSIKBALTIK BA'AX UCHUL TI' U KUXTAL WIINIK,KO'OLELO'OB Y'EETEL PALAO'OB TU LU'UMIL DZITBALCHE.
TOONE, JACH , KAABET BISIK TI' NAJIL XOOK, YOOLA U YOJELTA'AL MEEN YUUMO'OB PALALO'OB, PALALO'OB, YÉETEL U LA AJKA'ANSAJ.
LELA JE UYUUSTA ÉESIK  BEEY JE'EX TI K'AAYO'OB,TSIKBALO'OB,BALTS'A'AN, TI OKO'OT YAAN . MAA KABET TUSIK U K'AAYILO'OB DZITBALCHE' MEEN JACH KU YEESIK TUUKUL MA'ALO.  
MEYAJ AJKA'ANSAJ:EUGENIA KOYOC KU







0 comentarios:

Publicar un comentario